Staart- en maneneczeem

 

 

Helaas is de aandoening bij bijna alle paardenmensen bekend. Veel aandoeningen en ziekten spelen zich af binnen in het lichaam waardoor ze voor de leek niet altijd zo duidelijk zijn. Staart- en maneneczeem is meestal maar al te duidelijk: de paarden schuren hun manen en staart er soms helemaal af waarbij de huid ernstig beschadigd kan raken. Het jeukt enorm en wat is er nou irritanter dan jeuk, zeker als je niets in de buurt hebt om tegenaan te schuren.
De oorzaak van de jeuk is een allergische reactie op het speeksel van een klein mugje, een Culicoides soort. Dit mugje prikt in de huid en het lichaam reageert overdreven sterk op het speeksel dat het mugje inspuit. Ieder paard en ieder mens wordt zeer regelmatig door deze mugjes geprikt zonder dat dat tot problemen leidt. Allergische mensen en paarden krijgen heftige jeuk, roodheid op de prikplaats en zwelling van de huid. Of het paard wel of niet allergisch reageert is deels erfelijk bepaald. In sommige bloedlijnen zien we heel veel paarden met staart- en maneneczeem en in andere heel weinig terwijl de omstandigheden verder vergelijkbaar zijn.
Culicoides pulicaris


De mugjes voelen zich thuis in een warm en vochtig klimaat. Dat is een van de oorzaken dat de aandoening steeds vaker voorkomt. Bij warmbloeden heeft 2-5% van de paarden er last van, bij de Friezen 20-30%. Ook eiwit in de voeding speelt een rol. Mogelijk niet specifiek op staart- en maneneczeem maar op allergische reacties in het algemeen. Vroeger kwam de aandoening aan zee nauwelijks voor. Op de wadden­eilanden was ze onbekend. Nu niet meer. Dat komt omdat de omgeving verandert. Bomen (elzensingels!), struiken, maar ook water en een hogere temperatuur zijn daar verantwoordelijke voor. Stilstaand water is voor muggen een ideale broedplaats. Waarschijnlijk zijn er nog meer factoren waarom de Culicoides zich anders gedraagt maar die zijn nog niet allemaal bekend.


Om gevoelige paarden te beschermen zijn er ongelooflijk veel middelen uitgeprobeerd die geen van alle super werken. De mugjes zijn het actiefst ’s-ochtends voor 11.00 uur en ’s-middags na 15.00 uur. Dan zouden gevoelige paarden binnen moeten blijven omdat de mugjes bijvoorkeur niet in de stal komen. Ook dekens die het hele paard bedekken zijn effectief. Denk wel aan de buik want ook daar willen ze graag prikken. Er zijn repellents die de mugjes weghouden bij het paard, insecticiden die mugjes doden, smeersels waardoor de mugjes vastkleven in de manen nog voordat ze kunnnen prikken etc etc. Veel middelen werken wel enigszins maar het ideale middel is er (nog) niet.
Cydectin pour on -met het werkzame middel moxidectin- wordt vrij recent gebruikt met als doel de mugjes weg te houden. Defendog, een spray tegen vlooien bij honden bevalt ook goed. Het bevat een stof die vergelijkbaar is met die van de Switch die vroeger in de handel was. Vorig jaar is Hippo Ex Cema geïntroduceerd. Het is een voedingssupplement dat de overdreven reactie van het lichaam op het ingespoten speeksel vermindert. De eerste resultaten lijken goed maar de tijd zal leren hoe effectief het is. Ook is de behandeling kostbaar. Zeer recent is Cavalesse op de markt gekomen. Ook dat middel werkt van binnen uit maar is een stuk minder prijzig. Op zich is een goed werkzaam middel zijn prijs altijd waard maar in het verleden zijn ook middelen op de markt gekomen die uiteindelijk tegenvielen. Gezien de samenstelling van Cavalesse lijkt het zeer de moeite waard om dit middel in de praktijk in te zetten.