Zandkoliek

 

 

Bijna alle paarden krijgen wel wat zand binnen met het ruwvoer. Dat kan geen kwaad zolang het niet te veel is en de darmen normaal functioneren. Is de voortstuwing van de dikke darm te traag dan kan zand zich ophopen. Ook als het paard in een zandbak loopt kan ongemerkt veel zand opgegeten worden met het ruwvoer of doordat het paard het gewoon lekker vindt. Zodra er te veel zand in de dikke darm zit komen er klachten. Soms is dat alleen een afgenomen eetlust, minder zin in het werk, verzet, een dorre vacht of vermageren. Soms ontstaat er ook koliek: buikkramp, rollen, zweten, opgezette flanken en te veel liggen. Zandkoliek kan vrij alarmerende symtomen geven. De pols kan sterk oplopen (80 of meer) en het paard geeft zeer duidelijke uitingen van pijn. Dat komt enerzijds omdat het zand zwaar is - soms zit er wel 75 kg zand in een buik - en anderzijds omdat er gas ophoopt waardoor de darmen onder spanning komen te staan.

Bijna altijd lukt het met laxeren en pijnstillers het probleem op te heffen. Een enkele keer is een operatie nodig. Dat is qua vooruitzichten vervelend omdat een darm die zoveel extra gewicht in zich draagt slecht te manipuleren is. Er bestaat een risico dat de darm scheurt. In de buik het zand er uit spoelen is riskant in verband met infectie van de buik zelf.   Er zijn verschillende middelen om zand uit de darmen te krijgen zonder operatie. Vloeibare paraffine die met de maagsonde wordt ingebracht is vaak effectief maar moet soms herhaald worden. Psilliumzaad (Sandclear) helpt ook en wordt ook wel preventief gegeven. Wordt dit langdurig gegeven dan neemt het effect af omdat de darm zich aanpast aan het psilliumzaad. Lijnzaadslobber en lijnolie kunnen ook preventief gegeven worden maar ook als nabehandeling om het geïrriteerde darmslijmvlies te beschermen. Voorkomen is het beste dus als er in een zandbak gevoerd wordt zorg dan voor een andere ondergrond voor het voer. Bij twijfel is het vrij eenvoudig om zand in de mest aan te tonen. Enkele mestballen worden in een doorzichtige plastic handschoen in water opgelost en de handschoen wordt een uur met de vingers naar onderen opgehangen. Eventueel zand zit dan in de topjes van de vingers. Wel een paar dagen herhalen omdat de uitscheiding van zand zeer grillig kan verlopen. Wat mest in een emmer met een bodempje water uitspoelen kan ook, je voelt dan het zand schuren. Dat zegt iets minder over de hoeveelheid zand in de mest.

Op de foto is te zien dat paarden soms puur zand uitscheiden, de hand zand kwam bij het rektale onderzoek zo mee naar buiten. Er zijn kleine rode wormpjes te zien, paarden met zandkoliek hebben vaak een wormbesmetting. Door de wormen is de beweeglijkheid van de darm minder efficiënt geworden waardoor zand zich eerder ophoopt.   S. Boerma Paardenkliniek Garijp